Search Browse Subjects Browse Authors Shopping Cart

Quick Search:

Advanced Search
(You can always search in Google or Bing using Unicode Devnagari as "मी कसा झालो site:rasik.com")
 

Marathi Library New
- Select books and magazines.
- Receive by mail.
- Read them.
- Send back by mail.
- No shipping charges!
Marathi CDs & Cassettes
Marathi Books
  New Additions
  Browse Categories
  Browse Authors
  Browse Publishers
  Read Synopsis of Books
Best marathi books
  Favorite of Our Visitors
  Sahitya Akademi Winners
  List of Best by Antarnad
  List of Best by AIR 1997
  List of Best by ma.TA. 1986
Online Marathi Books
Learn Phonetics
About Us
Tell us your favorite books
Download Fonts


असा बालगंधर्व
Author: अभिराम भडकमकर
Publisher: राजहंस प्रकाशन
Add to Shopping Cart
Price: $11.42 $9.13 20% OFF ( ~430 Pages, R375)*
Reaches you in 4 to 5 weeks. We do not carry inventory. Availability status of Marathi books is always fluid. We promptly post refund for OutOfPrint books. (More options)

* Price does not include shipping charge. It is calculated for the the full order.

Note: Because of lack of uptodate information, certain books could be out of print or unavailable. In such case, the cost for those books will be refunded in full to you.


Synopsis:
'बालगंधर्व यांच्या आधीच्या काळापासून ते त्यांच्या मृत्यूपर्यंतचा काळ या पुस्तकामध्ये मांडण्याचा प्रयत्न केला आहे. त्यांच्यापूर्वी मराठी रंगभूमी कशी होती, त्यांच्या काळातील समवयस्क सहकार्‍यांसमवेत असलेले जिव्हाळ्याचे संबंध आणि त्यांच्यात होणारे विसंवाद, त्यांच्या स्त्री-पार्टी भूमिकेने रंगभूमीवर साधलेला परिणाम, गायक नट म्हणून विविध भूमिकांबद्दलचा त्यांचा विचार, आयुष्याच्या उत्तरार्धात गोहरजान सोबतचे त्यांचे नाते, अशा बर्‍याच गोष्टी या पुस्तकातून मांडण्यात आल्या आहेत.'
-- अभिराम भडकमकर

बालगंधर्वांच्या लहानपणापासून ते त्यांच्या मृत्यूपर्यंतच्या काळातील त्यांच्या जीवनातील चढ-उतार, सुख-दु:खे, त्यांच्या काळात झालेली नाट्यभूमीची चांगली-वाईट अवस्था आणि बालगंधर्वांच्या जीवनातील विविध पैलू उलगडून सांगण्याचा प्रयत्न या पुस्तकातून केला आहे.

Review courtesy of eSakal:
ई-सकाळ ३१ मार्च २०१२
बालगंधर्व .. नवा अन्वयार्थ !
-- रूपाली शिंदे
बालगंधर्वांची गुणग्राहकवृत्ती आणि खुला, शांत स्वभाव "असा बालगंधर्व' या कादंबरीतून स्पष्ट होतो. बालगंधर्व आयुष्य समरस होऊन जगणारे होते; तसेच जगण्यातील आनंद, उत्तम राहणीमान, सुग्रास भोजन आणि उत्तम अशा अत्तरांचे ते शौकीन होते. बालगंधर्वांच्या माणूस असण्याच्या विविध छटांचे दर्शन या कादंबरीतून घडते.
अभिराम भडकमकर लिखित "असा बालगंधर्व' या चरित्रात्मक कादंबरीचा विचार करताना चरित्रात्मक कादंबरी या साहित्य प्रकाराचे स्वरूप आणि वैशिष्ट्ये यांचा थोडक्यात विचार करायला हवा. त्यासाठी ज्येष्ठ समीक्षक म. वा. धोंड यांच्या "जाळ्यातील चंद्र' या ग्रंथातील अवतरणाचा आधार घेण्याची गरज वाटते. "कादंबरीकाराने चरित्रविषयक भूत व्यक्तीच्या जीवनातील ज्ञात घटनांचा जराही विपर्यास न करता, कल्पनेच्या साह्याने त्यात रंग भरावा. त्यासाठी त्या सत्य घटनांना कल्पित प्रसंगांची वा पात्रांची जोड द्यायलाही हरकत नाही; मात्र ते कल्पित प्रसंग वा पात्रे वास्तवाशी विसंगत वाटणार नाहीत, एवढी सावधानता राखणे आवश्यक आहे. वास्तवाची एवढी बूज राखली, की त्या सत्य वा कल्पित प्रसंगांतून व पात्रांतून कादंबरीकार चरित्रविषयक भूत व्यक्तीची जी प्रतिमा निर्माण करतो, ती त्याची स्वतंत्र निर्मिती असते.' याच संदर्भात सिड्ने ली या अभ्यासकाने चरित्रात्मक साहित्यकृतींबाबत मांडलेला अभिप्राय - आ ट्रुथfउल ट्रन्स्मिस्सिओन ओf पेर्सोनलित्य इथे नोंदविला पाहिजे.
चरित्रात्मक साहित्यकृतीच्या केंद्रस्थानी असलेल्या नायकाच्या आयुष्यातील सत्य घटनांशी तसेच तत्कालीन समाजवास्तवाशी कादंबरीकाराने प्रामाणिक राहणे म्हणजेच सत्यनिष्ठा आणि सत्याशी इमान राखत, नायकाच्या जगण्याचा, तत्कालीन समाजजीवनाचा नवा अन्वयार्थ लावण्याची जबाबदारी चरित्रात्मक कादंबरीकाराला पूर्ण करावी लागते. "असा बालगंधर्व' या कादंबरीचा विचार करताना लेखकाने नायकाच्या आयुष्यातील घटनांबाबत तसेच तत्कालीन समाजजीवनाच्या संदर्भातील सत्यनिष्ठा तसेच नायकाच्या जगण्याचा वर्तमानाच्या चौकटीतील नवा अन्वयार्थ, हे पैलू प्रामुख्याने विचारात घेतले पाहिजेत.
लोकांनी सांस्कृतिक दैवत मानलेल्या पण हाडामांसानेच बनलेल्या माणसाच्या मन:स्थितीचा विचार करणे अभिराम भडकमकर यांना महत्त्वाचे वाटते. एकीकडे सर्व सुबत्तेचा, सौंदर्याचा उपभोग घेणार्‍या गंधर्वांमध्येच आत, खोल एक वीरक्ती दडली होती. नंतर त्या वीरक्तीनेच त्यांचे मन व्यापून गेले. म्हणून गंधर्व आयुष्याच्या उत्तरार्धात दुसर्‍याचे आयुष्य पाहावे, तसे या सगळ्याकडे तटस्थपणे पाहू लागताना दिसतात. बालगंधर्वांच्या जगण्याचा लेखकाने लावलेला अन्वयार्थ यामधून स्पष्ट होतो. चरित्रात्मक कादंबरीतील नायकाच्या आयुष्यातील घटना व तत्कालीन समाजजीवनाच्या संदर्भातील सत्यनिष्ठा या संदर्भात प्रस्तुत कादंबरीचा विचार केल्यास काही महत्त्वाची निरीक्षणे नोंदविता येतील. मराठी रंगभूमीवरील आपल्या सहज, सात्त्विक अभिनयाने तसेच रसानुकूल नाट्यसंगीत पदांच्या गायनाने अजरामर केलेल्या भूमिका आणि पदे यांची ऐतिहासिक माहिती कादंबरीतील कथानकाच्या माध्यमातून देताना सत्यनिष्ठा राखण्याला महत्त्व दिलेले आहे. मराठी रंगभूमीवर बालगंधर्वांनी अभिनयाला अनुकूल अशी एक गायनपरंपरा निर्माण केली. या विधानाची सत्यता भडकमकरांच्या कादंबरीतून अनुभवास येते. बालगंधर्वांनी नाटकातून साकारलेल्या भूमिका, त्यासाठी त्यांना श्रेष्ठ नाटककार आणि कलावंत यांच्याकडून मिळालेले अभिनयाचे धडे यांचे चित्रण कादंबरीत आले आहे. नाटकातील पात्राशी समरस होणे, तन्मयता; या त्यांच्या अभिनयविशेषाची झालर कादंबरीत उमटली आहे. भिन्नभिन्न प्रकृतीच्या भूमिका रंगमंचावर अभिनय आणि गायनाच्या माध्यमातून साकारताना त्यांच्या मानसक्रियांचे दर्शन या कादंबरीतही घडते. "एकच प्याला' या राम गणेश गडकरी यांच्या नाटकातील "सिंधू'च्या भूमिकेत बालगंधर्व; नजरेतील अगतिकता, बावरलेपणाचा भाव आणि स्वरातील आर्तता यांच्या अभिनयातून ती भूमिका जिवंत करीत असत. याचे चित्र कादंबरीत उमटलेले दिसते. नाटकातील पदे गाताना संगीतातील रागाची हानी होऊ न देता, त्याला रसनिष्पत्ती आणि अभिनयाची जोड देऊन भावानुकूल संगीत सादर करण्याची परंपरा बालगंधर्वांनी निर्माण केली, हे कादंबरीतूनही स्पष्ट होते. स्त्रीच्या भावना बालगंधर्वांच्या अभिनयात प्रत्यक्ष उतरत असल्यामुळे ही भूमिका पुरुषाने केलेली आहे, हे प्रेक्षक विसरून जायचे. त्यांच्या वेशभूषेचे व केशभूषेचे त्या काळातील स्त्रियांनी अनुकरण केले होते, याचा प्रत्यय कादंबरी वाचताना येतो.
गंधर्व नाटक मंडळीचे मालक या नात्याने बालगंधर्वांचे वागणे उमदेपणाचे होते. त्यांची गुणग्राहकवृत्ती आणि खुला, शांत स्वभाव या कादंबरीतून स्पष्ट होतो. बालगंधर्व आयुष्य समरस होऊन जगणारे होते; तसेच जगण्यातील आनंद, उत्तम राहणीमान, सुग्रास भोजन आणि उत्तम अशा अत्तरांचे ते शौकीन होते. हलक्या मनाचा बाप आणि नात्यांमधील जिव्हाळा जपणारा सद्गृहस्थ असा त्यांचा लौकिक होता. बालगंधर्वांच्या माणूस असण्याच्या विविध छटांचे दर्शन या कादंबरीतून घडते. कलावंत म्हणून बालगंधर्व कसे होते, हे उलगडून दाखविताना सत्याचा अपलाप होणार नाही, याची काळजी लेखकाने घेतलेली आहे, ही या कादंबरीची जमेची बाजू म्हणता येते; परंतु बालगंधर्वांच्या स्वभावचित्रणातील कच्चा दुवा म्हणजे त्यांच्यामधील शरण्यभाव. विशेषत: धूर्त पंडित या मित्राशी दोस्ती, त्याने गंधर्वांना लावलेल्या उंची अत्तरांचा, कपड्यांचा षौक, या मित्राच्या कह्यात जाणारे, त्याला आपले मन, विचार, मते सारे काही देऊन टाकणारे; थोडक्यात त्याच्या आधीन होणारे बालगंधर्व आपल्याला या कादंबरीत दिसतात. बालगंधर्वांच्या व्यक्तिमत्त्वातील आधीनता गोहरजानशी त्यांच्या असलेल्या नातेसंबंधातही दिसते. नाटकातील एखाद्या भूमिकेशी समरस होण्यामधून, आपल्यातील सर्वकाही अभिनयात ओतण्यातून ही आधीनता आलेली असेल का, असा प्रश्नही कादंबरी वाचताना पडतो. बालगंधर्वांच्या व्यक्तिमत्त्वामध्ये कमालीची आसक्ती आणि टोकाची विरक्ती यांचे मिश्रण दिसते, असे कादंबरीकाराला वाटते. या दोन टोकांमध्ये त्यांच्या स्वभावातील शरण्यभाव कुठे दिसतो, त्याचे स्थान काय, असे प्रश्न पडतात. सुखदु:खाच्या, गौरवाच्या, यशोशिखरावरच्या घटनांना सामोरे जाणारे; तसेच अपयश, पडता काळ हे सारे अनुभवणारे बालगंधर्व; परिस्थिती आणि घटनांच्या हाती स्वत:ला सोपवून टाकतात. त्यामुळे बालगंधर्व हे प्रसंगोपात्त जीवन जगणारे माणूस होते. आधीनता हा त्यांच्या जगण्याचा स्थायीभाव होता, असे चित्र कादंबरीतून उमटते; कारण एखाद्या घटनेला सामोरे जाताना, त्यातली स्वीकार-नकाराची भूमिका, धागा कादंबरीतून स्पष्ट होत नाही. आसक्त असण्यापासून वीरक्त होण्यापर्यंतच्या मुक्कामापर्यंत बालगंधर्वांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा होणारा प्रवास कादंबरीत येत नाही. कादंबरीत येतात ते आसक्ती आणि विरक्ती या दोन परस्परविरोधी कृतींची टोके. मग बालगंधर्वांनी हे सारे कसे पचवले आणि विरक्त होताना हळूहळू या सार्‍यात "मी' नाही हा अलग होण्याचा डिटॅचमेंटचा प्रवास, त्या प्रवासातील आंतरिक संघर्ष, व्याकुळता, आसक्तीमधून स्वत:ला सोडवत नेताना होणारी घालमेल आणि वीरक्त होण्याच्या अवस्थांतरापाशी पोहोचताना येणारी शांतता हा प्रवास कादंबरीमध्ये येत नाही. बालगंधर्वांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा आसक्तीकडून वीरक्तीकडे होणारा प्रवास दाखवताना त्यांच्या स्वभावातील शरण्यभाव हा धागा नातेसंबंधांमध्ये डोकावतो. जगण्यातील आसक्ती स्वीकारताना आणि निरिच्छ वृत्तीने पडता काळ पाहताना स्वभावातील शरण्यवृत्ती अधिक टोकदार होते. ती ठळक स्वरूपात कादंबरीत जाणवत राहते. परिणामी बालगंधर्वांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा दोन परस्परविरोधी टोकांकडे निमूट वाटचाल करण्याच्या दिशेने कादंबरीचा प्रवास होतो.

Write your review for this book

Other works of अभिराम भडकमकर
   अॅट एनी कॉस्ट
   चुडैल
   ज्याचा त्याचा प्रश्न
   इन्शा अल्लाह
   देहभान

Similar books:
  व्यक्तिपरिचय
   दाद
   वपुर्झा
   कोल्हापुरी साज
   गोकर्णीची फुले
   चिअर्स
   More ...  

Home Help Desk FAQ Your Comments

© 1998 - Rasik Enterprises.