Search Browse Subjects Browse Authors Shopping Cart

Quick Search:

Advanced Search
(You can always search in Google or Bing using Unicode Devnagari as "मी कसा झालो site:rasik.com")
 

Marathi Library New
- Select books and magazines.
- Receive by mail.
- Read them.
- Send back by mail.
- No shipping charges!
Marathi CDs & Cassettes
Marathi Books
  New Additions
  Browse Categories
  Browse Authors
  Browse Publishers
  Read Synopsis of Books
Best marathi books
  Favorite of Our Visitors
  Sahitya Akademi Winners
  List of Best by Antarnad
  List of Best by AIR 1997
  List of Best by ma.TA. 1986
Online Marathi Books
Learn Phonetics
About Us
Tell us your favorite books
Download Fonts


गोष्ट मेंढा गावाची
Author: मिलिंद बोकील
Publisher: मौज प्रकाशन
Add to Shopping Cart
Price: $4.45 $3.56 20% OFF ( ~150 Pages, R130)*
Reaches you in 4 to 5 weeks. We do not carry inventory. Availability status of Marathi books is always fluid. We promptly post refund for OutOfPrint books. (More options)

* Price does not include shipping charge. It is calculated for the the full order.

Note: Because of lack of uptodate information, certain books could be out of print or unavailable. In such case, the cost for those books will be refunded in full to you.


Synopsis:
पारंपरिक गोष्ट म्हटली, की त्यात "राजा' हवाच. त्यात प्रजाही असते; पण तोंडी लावण्यापुरतीच. सगळ्या घडामोडींचं केंद्रस्थान असतं ते राजा आणि राजपरिवार हेच. आश्चर्य असं, की राजेशाही जाऊन लोकशाही आली तरी गोष्टीत काही फारसा बदल झाला नाही. फक्त राजाचा परिवार थोडा विस्तारला, इतकंच. अशा या परिस्थितीत मिलिंद बोकील यांच्यासारख्या लेखकाला जेव्हा अशा आगळ्यावेगळ्या गोष्टीचा सुगावा लागला, तेव्हा त्यांना राहवलं नाही. गडचिरोली जिल्ह्यातल्या मेंढा गावातलं वर्तमान जाणून घेण्यासाठी ते तिकडं वारंवार जात राहिले, लोकांशी बोलत राहिले, जे दिसेल ते टिपत गेले. या प्रयत्नांतूनच हे पुस्तक साकारलं आहे.
-- निरंजन आगाशे, ई-सकाळ ८ डिसेंबर २०१२

Review courtesy of eSakal:
ई-सकाळ ८ डिसेंबर २०१२
लोकशाहीची खरी गोष्ट सांगणारं गाव
-- निरंजन आगाशे
पारंपरिक गोष्ट म्हटली, की त्यात "राजा' हवाच. त्यात प्रजाही असते; पण तोंडी लावण्यापुरतीच. सगळ्या घडामोडींचं केंद्रस्थान असतं ते राजा आणि राजपरिवार हेच. आश्चर्य असं, की राजेशाही जाऊन लोकशाही आली तरी गोष्टीत काही फारसा बदल झाला नाही. फक्त राजाचा परिवार थोडा विस्तारला, इतकंच. अशा या परिस्थितीत मिलिंद बोकील यांच्यासारख्या लेखकाला जेव्हा अशा आगळ्यावेगळ्या गोष्टीचा सुगावा लागला, तेव्हा त्यांना राहवलं नाही. गडचिरोली जिल्ह्यातल्या मेंढा गावातलं वर्तमान जाणून घेण्यासाठी ते तिकडं वारंवार जात राहिले, लोकांशी बोलत राहिले, जे दिसेल ते टिपत गेले. या प्रयत्नांतूनच हे पुस्तक साकारलं आहे.
या गोष्टीचा नायक म्हणजे मेंढा गावात राहणारी साधीसुधी माणसं. महाराष्ट्राच्याच काय, भारतातल्या कुठल्याही गावात जशी माणसं असतात तशीच. फरक इतकाच, की लोकशाही व्यवस्थेनं दिलेल्या हक्क आणि कर्तव्यांविषयी ते कमालीचे जागरूक आहेत, हक्कांसाठी त्यांनी यशस्वीरीत्या संघर्षही केला आहे आणि या सार्‍या चळवळीला विचारांचं अधिष्ठान आहे. खरं तर राज्यघटनेनं देशातल्या सामान्य माणसाला बरेच हक्क प्रदान केले आहेत; पण हाता-तोंडाची गाठ पडता कामा नये, याची "चोख व्यवस्था' इथल्या नोकरशाहीनं केली आहे. त्याचा अनुभव आपल्या सर्वांनाच पदोपदी येत असतो; पण "चलता है' या वृत्तीचा संसर्गच झपाट्यानं पसरतो आणि मग हा अन्याय अंगवळणी पडतो. मेंढा येथील गावकर्‍यांनी तसं होऊ दिलं नाही. प्रत्येक हक्कासाठी ते झगडले. निबर नोकरशाहीला त्यांनी हलायला भाग पडलं. "लोकांचे, लोकांकडून, लोकांसाठी' या व्याख्येचं सगुण-साकार रूप कसं असतं, याचा एक वस्तुपाठच निर्माण केला... या संघर्षातील सारा "रोमांच' बोकिलांनी टिपला आहे.
जंगलाच्या संपत्तीचा स्वामित्व हक्क २००६ च्या कायद्यानंच आदिवासींना दिला आहे. त्यानुसार परिसरातील जंगलातील बांबूची विक्री मेंढा गावच्या ग्रामसभेला करता यायला हवी होती; पण ती करता येत नव्हती. मग गावानं एकजुटीनं; पण अहिंसक रीतीनं हा अधिकार मिळवला. वन खातं, कंत्राटदार, बड्या कंपन्या या अभद्र आघाडीच्या विळख्यातून स्वत-ची सुटका करून घेतली. हे कसं साध्य झालं? या गावकर्‍यांना लढण्यासाठी कसं प्रेरित केलं गेलं, त्यांची एकजूट कशी झाली, त्यामागचा विचार कोणता आणि कृतीची रीत काय होती, या सर्व प्रश्नांची उत्तरं बोकिलांच्या ओघवत्या शैलीत वाचणं हा एक आनंद देणारा आणि त्याच वेळी अस्वस्थ करणाराही अनुभव आहे; पण पुस्तकातील सर्वांत भावणारा भाग आहे तो गावकर्‍यांनी निवडलेल्या अभ्यासमार्गाचा. कोणताही कायदा असो वा सरकारी योजना, त्याचा सामूहिकरीत्या अभ्यास करण्याची सवय गावकर्‍यांमध्ये मुरली आहे. प्रत्येक मुद्द्यावर सांगोपांग चर्चा केली जाते आणि मगच कृतीची दिशा ठरवली जाते. या अभ्यासाचं, गावकर्‍यांनी निवडलेल्या ज्ञानमार्गाचं वर्णन वाचनीय झालं आहे आणि ते वाचताना हेही लक्षात येतं, की लेखकानंही खोलवर जाऊन या घडामोडींचा अभ्यास केला आहे. ललित लेखनाला मानव्यविद्या शाखांतील अभ्यासाची जोड असली, की ते कसं वजनदार होतं, याचा प्रत्यय बोकिलांची सर्वच पुस्तकं वाचताना येतो. प्रस्तुत पुस्तकही त्याला अपवाद नाही. "वनसंपत्ती' असा उल्लेख बर्‍याचदा ढोबळ पद्धतीनं केला जातो; पण खरोखर ही "संपत्ती' म्हणजे काय, हे बोकील नीट समजावून सांगतात. बांबू, साग, ऐन, अर्जुन, मोह, तेंदू, आवळा, चारोळी, हिरडा, बेहडा, धावडा, सिवण, खैर, मुवई, काटेसावर अशी वनराजी किंवा कुकडाजाळी, मुंडाजाळी, बुरणूस या गवताच्या निरनिराळ्या जातींचा तपशील देतात. "निस्तार हक्क' याचा नुसता उल्लेख करून ते थांबत नाहीत. त्याचा इतिहास धुंडाळतात. आदिवासींमधील "गोटूल' या प्रथेची नुसती माहिती सांगण्यावर समाधान मानत नाहीत, तर त्या प्रथेची पाळेमुळे शोधण्याचा प्रयत्न करतात. गावातील परिवर्तन घडवण्यात महत्त्वाचा वाटा असलेल्या मोहन हिराबाई हिरालाल आणि देवाजी तोफा यांची जडणघडण आणि वैचारिक भूमिका मुळापासून समजावून घेतात. मेंढा गावातील लोकांच्या चळवळीला राजकीय प्रक्रियेची जाण आहे, हेही वाचकांच्या मनावर नेमकेपणानं ठसवतात. या प्रयत्नांमुळे वर्तमानात घडत असलेली, राजकीय - सामाजिक परिवर्तनाची, अंत्योदयाच्या विचारांनी भारलेली ही गोष्ट प्रत्ययकारी झाली आहे.
एखाद्या ग्रामविकास प्रकल्पाला भेट दिल्यानंतर त्यातील ध्येयवाद, कामाचं वेगळेपण आणि त्यामुळे समाजात झालेले बदल यांविषयी भारावून जाणारं लेखन केलं जातं; पण ती प्रकाशाची असली तरी "बेटे'च राहतात. मेंढा गावाची गोष्ट लिहिताना त्यातील वैचारिक आशयात संपूर्ण परिवर्तनाची बीजं आहेत, याचं बोकील यांचं भान सतत जागं असल्याचं जाणवतं. त्यामुळं "सुफळ-संपूर्ण' या वर्गवारीत बसणारी ही गोष्ट नाही, तर ती आजही घडत असलेली गोष्ट आहे... तिच्यातून "कथा सरित्सागर' निर्माण व्हावा आणि त्यानं तमाम भारतीयांची आयुष्यं उजळून टाकावीत, ही बोकील यांची तळमळ या पुस्तकाला व्यापून राहिली आहे.


Loksatta Review
Other Links:

Write your review for this book

Other works of मिलिंद बोकील
   उदकाचिया आर्ती
   जनाचे अनुभव पुसतां
   समुद्र
   एकम
   शाळा

Similar books:
  कादंबरी
   श्रीमान योगी
   मृत्युंजय
   शोध महात्मा गांधींचा - भाग १ आणि २
   स्वामी
   तुंबाडचे खोत - खंड पहिला
   More ...  
  समाजचित्र
   नाच ग घुमा
   प्रेमा तुझा रंग कसा
   धग
   झाडाझडती
   एक झाड आणि दोन पक्षी
   More ...  

Home Help Desk FAQ Your Comments

© 1998 - Rasik Enterprises.